W upalną niedzielę 5 października na Piątej Alei na Manhattanie królowały polskie barwy narodowe, polska muzyka i polski język. 
     
Temperatura tego dnia dochodziła do 30 stopni C, ale gorąco było również od emocji, entuzjazmu i dumy, jakie niosły ze sobą tłumy Polaków zgromadzone wzdłuż tej najbardziej prestiżowej alei oraz na trybunach przy 42 ulicy. To już 88 raz Polonia z Nowego Jorku i z pięciu sąsiadujących stanów wschodniego wybrzeża spotkała się, by manifestować swoją przynależność narodową.
     
Już przed południem na wyznaczonych ulicach gromadziły się liczne polonijne organizacje, duchowieństwo, harcerze i uczniowie polskich szkół dokształcających, zespoły taneczne, orkiestry, harleyowcy, czekając w napięciu na swoją kolej w paradzie. Była to także okazja do spotkań, powitań i pamiątkowych zdjęć w kuluarach.

 
Przed rozpoczęciem Parady była okazja do spotkań i pamiątkowych zdjęć

Od roku 1937 Parada Pułaskiego jest jednym z najważniejszych wydarzeń Polonii amerykańskiej. Stanowi hołd dla jednego z wybitnych przywódców Rewolucji Amerykańskiej, generała Kazimierza Pułaskiego, bohatera dwóch narodów, który zginął w bitwie pod Savannah w roku 1779. To również okazja do promowania polskiej kultury i tradycji oraz podkreślenia wkładu Polaków w historię i rozwój Stanów Zjednoczonych. Radosny tłum, dźwięk Mazurka Dąbrowskiego, polonez tańczony przed trybuną na Piątej Alei, morze biało-czerwonych flag, takie obrazy zapisują się nie tylko w pamięci uczestników tego wydarzenia, ale również w historii amerykańskiej Polonii.

Tegoroczne hasło Parady: "1000-lecie Królestwa Polskiego" to nie tylko nawiązanie do historii polskiego państwa i koronacji pierwszego króla, Bolesława Chrobrego. To również symbol trwania naszej kultury, wiary i tożsamości, które przetrwały rozbiory, wojny i emigrację. To wielowiekowa duma i tradycja, które Polacy pielęgnują również za Oceanem i wnoszą do historii i kultury Stanów Zjednoczonych.
     
Funkcję Wielkiego Marszałka Parady w tym roku pełnił biznesmen Arkadiusz "Eryk" Bagiński z New Jersey, mieszkający w USA od 35 lat. Kolorowy przemarsz poprzedziła, tradycyjnie, Msza Święta koncelebrowana w katedrze Świętego Patryka, której przewodził ks. biskup Witold Mroziewski.
     
W południe wokół trybuny przy 42 ulicy zebrały się prawdziwe tłumy. Odtańczono poloneza oraz chlebem i solą, jak polski zwyczaj każe, powitano Wielkiego Marszałka Parady, Konsula Generalnego RP oraz gości z Polski. Konsul Generalny RP Mateusz Sakowicz odczytał list Prezydenta RP Karola Nawrockiego, który między innymi dziękował Polonii amerykańskiej za solidarne zaangażowanie na rzecz wolności i bezpieczeństwa Polski. Wyraził nadzieję na stworzenie nowego rozdziału w historii serdecznych kontaktów i współpracy między Polakami w kraju oraz polską diasporą w USA i na innych kontynentach.
     
Wśród licznych gości z Polski był Marszałek Sejmu RP Szymon Hołownia, który mówił w swoim wystąpieniu: "A teraz my w tej paradzie, która jest sztafetą, niosąc tę pałeczkę, musimy myśleć, co zrobimy, żeby przekazać ją następnym pokoleniom. Żeby chciały czuć dumę z Polski i żeby robiły to, co dzisiaj wy, tutaj, teraz pokazujecie całemu światu: jak wspaniale jest być Polakiem. Bądźmy w tym razem, uśmiechnięci, zjednoczeni i dumni z Polski."
     
Gościem honorowym 88. Parady była Helena Knapczyk, sybiraczka i naczelna prezeska Korpusu Pomocniczego Pań oraz Anna Maria Anders, córka dowódcy 2. Korpusu Polskiego generała Władysława Andersa, była senator i ambasador RP we Włoszech, a Honorowym Wielkim Marszałkiem Parady - prezes honorowy stowarzyszenia inżynierów Polonia Technica i kmdt Okręgu X Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce dr Janusz Romański.

     
Goście honorowi 88. Parady Pułaskiego: Helena Knapczyk, Anna Maria Anders, Janusz Romański

88. Parada Pułaskiego ruszyła o godzinie 12.30. Otworzył ją konny patrol policji nowojorskiej. Barwny korowód witany był entuzjastycznie przez rzesze obserwatorów zgromadzone wzdłuż 5 Alei. Dominowały biało-czerwone stroje, flagi, szarfy i balony, polska ludowa muzyka, żołnierskie pieśni i znane polskie szlagiery. Wydarzenie uatrakcyjniły eleganckie kabriolety i udekorowane rydwany, z których pozdrawiali zgromadzone tłumy pięknie ubrane Miss Polonii z różnych miast oraz pracownicy instytucji polonijnych.  
     
Dostojnie prezentowali się na Paradzie członkowie Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce (SWAP). Od wielu lat uczestnicząc w Paradzie wzbudzają wielkie zainteresowanie, maszerując w wojskowym szyku, w żołnierskich mundurach i strojach organizacyjnych. Minęły już 104 lata od powołania do życia SWAP, które powstało 30 maja 1921 roku w Cleveland, Ohio jako niezależna, samopomocowa organizacja byłych polskich żołnierzy. Jej założycielem i pierwszym prezesem był dr Teofil Starzyński, ówczesny prezes zjednoczonego Związku Sokolstwa Polskiego w USA.
     
Na czele weterańskiej kolumny tradycyjnie przemaszerował poczet sztandarowy w błękitnych mundurach (wzorowanych na tych, które nosili żołnierze Błękitnej Armii gen. Hallera) wystawiony przez Placówkę 119 SWAP w Hartford, CT.

Poczet sztandarowy w błękitnych mundurach wystawiła Placówka 119 SWAP z Hartford, CT

Przemarsz Weteranów rozpoczęli członkowie Placówki 111 im. Gen. Józefa Hallera w New Britain, CT, prezentując organizacyjny banner. Tuż za nimi radośnie pozdrawiając Polonię maszerowała Anna Maria Anders, członkini SWAP, której towarzyszyli członkowie Zarządu Głównego SWAP: Tadeusz Antoniak, naczelny komendant, Marek Chroscielewski, adiutant generalny oraz Jerzy Leśniak, dyrektor wykonawczy Fundacji SWAP. 
 

Anna Maria Anders jako Gość Honorowy maszerowała z Zarządem Głównym SWAP

Za Głównym Zarządem, Za nim kolejne placówki: Placówka 24, Bridgeport, CT, Placówka 36, Clifton, NJ, Placówka 37, Boston, MA, Placówka 51/99, Jersey City, NJ, Placówka 111 im. Gen. Józefa Hallera, New Britain, CT, Placówka 119, Hartford, CT, Placówka 123, New York, NY, Placówka 21/201, New York, NY.

Maszeruje Placówka 111 SWAP z New Britain, CT i Placówka 24 z Bridgeport, CT

 
W wojskowych mundurach maszeruje Placówka 36 SWAP z Clifton, NJ

W przemarszu poczet sztandarowy Placówki 51/99 z Jersey City, NJ

Tuż za Weteranami, defilował długi korowód "Korpusianek" czyli członkiń Korpusu Pomocniczego Pań przy Stowarzyszeniu Weteranów Armii Polskiej w Ameryce. Ubrane w białe kitle i błękitno-amarantowe peleryny szarmancko zarzucone na prawe ramię, wzbudzały wielki entuzjazm wśród obserwatorów. 

Tuż za weteranami kroczyły "Korpusianki" zbierając najwięcej braw

Początki tej organizacji sięgają czasów, kiedy z inicjatywy Agnieszki Wisły, pielęgniarki Polskiego Białego Krzyża, powstał komitet Pomocy Weteranom, głównie byłym ochotnikom do "Armii Błękitnej", którzy powrócili po zakończeniu służby w 1922 roku do Ameryki. Agnieszka Wisła w 1925 roku stanęła na czele Korpusu Pomocniczego Pań, który obchodzi w tym roku 100-lecie istnienia. Dzisiaj "Korpusianki" prowadzą różnorodną działalność charytatywną i są wielką podporą dla Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce.
     
Niespodzianką i atrakcją tegorocznej Parady była obecność grupy rekonstrukcyjnej działającej w ramach Stowarzyszenia Historycznego Armii Polskiej, w barwach 12 Pułku Ułanów Podolskich w Chicago. Organizacja ta skupia pasjonatów historii, militariów, motoryzacji oraz mody i stylu lat 40-tych. Ubrani w mundury II korpusu jechali na Jeepach z II wojny światowej. Za nimi wywołując burzę oklasków dumnie kroczył miś kapral Wojtek. 

Grupa rekonstrukcyjna 12 Pułku Ułanów Podolskich z Chicago

"Żołnierską" kawalkadę zwieńczył rydwan Okręgu 2. SWAP, z którego pozdrawiali Polonię na Piątej Alei najstarsi Weterani.

Rydwan Okręgu 2. SWAP z najstarszymi weteranami 

Uczestnicząc w tej wielkiej manifestacji polskości na Fifth Avenue, przypomniały mi się słowa z pieśni Jana z Czarnolasu, którego utwory miesiąc temu, w ramach Narodowego Czytania, recytowaliśmy w sali herbowej SWAP: "Serce roście, patrząc na te czasy". I moje serce.
 

Tekst i zdjęcia: Jolanta Szczepkowska
 

KLIKNIJ NA ZDJĘCIE, ABY UZYSKAĆ POWIĘKSZENIE
 

Powrót do archiwum wydarzeń