.	Konsulat RP w Nowym Jorku oraz Okręg 2. SWAP zapraszają na projekcję unikatowego filmu dokumentalnego z 1927 roku pt. "Z wycieczki Stowarzyszenia Weteranów do Polski".     Kliknij na zdjęcie, aby uzyskać powiększenie.
.
Jest to niedawno odnaleziony w zbiorach archiwalnych SWAP filmowy zapis wycieczki do Polski zorganizowanej przez Stowarzyszenie Weteranów Armii Polskiej w Ameryce, w okresie od 9 lipca do 18 sierpnia 1927 r. Okiem kamery zarejestrowany został obraz Polski oglądany zaledwie 9 lat po odzyskaniu niepodległości! Jest to wyjątkowa okazja, aby zobaczyć jak wyglądały ówczesne polskie miasta: Gdynia, Gniezno, Poznań, Częstochowa, Katowice, Kraków, Zakopane, Nowy Sącz, Chyrów, Borysław, Lwów, Równe, Wilno, Warszawa i Łódz. Czas projekcji: 66 minut. W filmie jest też scena jak przedstawiciel Murzynów z Chicago niesie wieniec na grób gen. Tadeusza Kościuszki na Wawelu w Krakowie. Pokaz filmu odbędzie się w Konsulacie RP na Manhattanie, 233 Madison Avenue, w czwartek 17 listopada 2011 r. o godz. 19:30.  Rezerwacja miejsc za pośrednictwem strony internetowej Konsulatu RP w Nowym Jorku: www.polishconsulateny.org/pl/

	...	Książka na 90-lecie SWAP Polish Freedom Fighters on American Soil. Polish Veterans in America from the Revolutionary War to 1939 - pod takim tytułem ukazała się najnowsza książka Teofila Lachowicza - historyka, który od ponad dwóch dekad prowadzi badania nad dziejami byłych polskich żołnierzy, którzy od ponad dwóch stuleci z rożnych powodów emigrowali do Stanów Zjednoczonych i Kanady. Książka ukazała się na 90-lecie Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce, powstałego na zjeździe założycielskim w Cleveland, OH, 28-30 maja 1921 r. Jest to najstarsza tego typu polska organizacja w świecie, działająca nieprzerwanie do dziś.
.
Polish Freedom Fighters on American Soil - jest angielskojęzyczną edycją książki Teofila Lachowicza pt. Weterani polscy w Ameryce do 1939 roku, która ukazała się w Polsce w 2002 r. Od tego czasu autor ustalił wiele nowych faktów, które znalazły się w rozszerzonym, angielskim wydaniu. W swojej książce Lachowicz przedstawia amerykańskie losy byłych uczestników polskich zrywów niepodległościowych, począwszy od XVIII wieku aż po wybuch II wojny światowej w 1939 r., tj. konfederatów barskich, weteranów powstania kościuszkowskiego i wojen napoleońskich, uczestników powstania listopadowego, europejskiej Wiosny Ludów, powstania styczniowego, oraz b. żołnierzy z różnych polskich formacji zbrojnych z czasów I wojny światowej i uczestników walk o granice Polski w latach 1919-1920. Przedstawia również  udział polskich weteranów w konfliktach zbrojnych na terenie Stanów Zjednoczonych i Kanady w XVIII i XIX wieku, m. in. w wojnie secesyjnej w latach 1861-1865. Autor opisał trudny, często dramatyczny proces adaptacji polskich żołnierzy - emigrantów do amerykańskiej rzeczywistości, wrastania w obcą im społeczność. Z książki wyłania się obraz polskiej emigracji żołnierskiej, która wniosła różnorodny wkład w rozwój Stanów Zjednoczonych i Kanady, od początku zarania tych państw. Dotyczyło to życia gospodarczego, spraw militarnych, nauki i kultury. W wielu przypadkach był to wkład na najwyższym poziomie. Autor ukazał również ich istotną rolę jaką weterani odegrali w organizowaniu polskiej grupy etnicznej, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych.  Lachowicz w swoim opracowaniu szeroko omawia działalność powstałego w 1921 roku Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce (SWAP), które skupiało przede wszystkim b. żołnierzy tzw. Armii Błękitnej gen. Józefa Hallera. Wywodzili się oni głównie z ponad 20 tys. polskich ochotników ze Stanów Zjednoczonych i Kanady, którzy w latach 1917-1919 wstąpili w szeregi Armii Polskiej we Francji. Stowarzyszenie Weteranów Armii Polskiej w Ameryce była to uniwersalna, apolityczna organizacja, do której mogli należeć b. polscy żołnierze z różnych formacji wojskowych.  Autor ukazuje szerokie spektrum działalności SWAP w latach 1921-1939 na terenie Stanów Zjednoczonych, Kanady i Polski. Szczególną uwagę zwraca na działalność samopomocową, kulturalno-oświatową oraz ofiarną pracę na rzecz niepodległego państwa polskiego. Podkreśla ścisłe związki, jakie łączyły SWAP z największymi ówczesnymi organizacjami polonijnymi: Związkiem Narodowym Polskim, Zjednoczeniem Polskim Rzymsko-Katolickim, Związkiem Polek w Ameryce, Związkiem Sokolstwa Polskiego w Ameryce, oraz amerykańskimi i kanadyjskimi organizacjami kombatanckimi, m.in. z American Legion, Polish Legion of American Veterans, Royal Canadian Legion itd.  Z kart książki wyłania się obraz małego liczebnie weterańskiego stowarzyszenia, które zasłużenie zyskało sobie miano najbardziej poważanej organizacji polonijnej, wybijając się na czoło wśród patriotycznego elementu wychodźstwa polskiego w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie.  Stowarzyszenie Weteranów Armii Polskiej w Ameryce, chcąc pozostawić po sobie jakiś trwały ślad, postanowiło wydać opracowanie Teofil Lachowicza w języku angielskim, celem podkreślenia, że SWAP było również organizacją amerykańską a jej członkowie jako obywatele amerykańscy wnieśli swój wkład w budowę wysoko rozwiniętego społeczeństwa amerykańskiego i kanadyjskiego. Niniejsza książka jest swoistym pomnikiem na ich cześć.  Inicjatorem jej wydania w języku angielskim był kol. Wincenty Knapczyk - weteran z II wojny światowej, obecny naczelny Komendant SWAP. Niezbędne fundusze na ten cel wyasygnował Związek Narodowy Polski - największa organizacja polonijna w Stanach Zjednoczonych. Profesjonalnego tłumaczenia opracowania T. Lachowicza na język angielski dokonał dr Albert Juszczak.  Książka w twardej oprawie, starannie wydana przez wydawnictwo Two Harbors Press w Minneapolis, MN, liczy 495 stron (twarda oprawa), zawiera 100 unikatowych fotografii, 15 załączników oraz indeks. Książkę można zamawiać drogą elektroniczną w wydawnictwie (szczegóły na stronie internetowej: http://twoharborspress.com ) lub w siedzibie Zarządu Głównego SWAP w Nowym Jorku. Cena książki z przesyłką - $30.00. Czeki wystawiać na: P.A.V.A of America i wysłać na adres: P.A.V.A of America 119 East 15th Street New York, NY 10003 Promocja książki odbędzie się w siedzibie Fundacji Kościuszkowskiej w Nowym Jorku (15 East 65th Street) w czwartek 26 maja, o godz. 7:00 wieczorem. Tel. (212) 734-2130.

"PATRIOTA"

Tak nazywa się najnowsze wielkie dzieło artysty-rzeźbiarza Andrzeja Pityńskiego, które przy wsparciu finansowym Okręgu 2. Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce jest obecnie realizowane w Polsce w zakładach odlewniczych w Gliwicach.

Rzeźba przedstawia dumnego patriotę - husarza z jednym skrzydłem i z szablą w ręku - jest uniwersalnym symbolem Polski walczącej. Widoczne brutalnie zdeformowane ciało oraz wyrwa (niczym rana) w okolicach serca tworzy postać walczącego Polaka. Na skrzydle umieszczone są daty kolejnych bitew w historii Polski. Okaleczony "Patriota" to także symbol Polski poranionej przez rozbiory, wojny i prześladowania doznane zwłaszcza w historii najnowszej, kiedy to Polska otrzymała największe rany od hitlerowskich Niemiec, Związku Sowieckiego, ukraińskich nacjonalistów i rodzimych władz komunistycznych. Rzeźba nawiązująca do najtragiczniejszych kart naszej historii jest swoistym symbolem Golgoty Narodu Polskiego. 

Mistrz Pityński ten projekt stworzył już dawno temu, bo jeszcze w 1974 roku, tuż po wyemigrowaniu do Stanów Zjednoczonych. Jego marzeniem było, aby "Patriota" urzeczywistnił się w postaci wielkiej monumentalnej rzeźby. Wielokrotnie powracał do tej idei, ale zasadniczym problemem było znalezienie odpowiedniego sponsora, który mógłby finansowo wesprzeć to przedsięwzięcie, jak i znalezienie odpowiedniej lokalizacji dla pomnika. W końcu artysta-rzeźbiarz znalazł zrozumienie u polskich weteranów - swoich organizacyjnych kolegów ze Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce, gdzie pełni funkcję komendanta Placówki 123 w Nowym Jorku. 

Przypomnijmy, że Andrzej Pityński jest członkiem elitarnych stowarzyszeń artystycznych, m.in. National Sculpture Society, laureatem wielu nagród, wykładowcą prestiżowego Johnson Atelier w Mercerville, NJ, gdzie kształcą się rzeźbiarze z całego świata. Obecnie Andrzej Pityński zaliczany jest do światowej czołówki rzeźbiarzy. Jest autorem wielkich monumentalnych rzeźb: "Partyzanci I" w Bostonie, MA;  "Paryzanci II" w Hamilton, NJ; "Sarmata - Duch wolności" w Hamilton, NJ; "Armia Błękitna" w Warszawie; "Mściciel" w Doylestown, PA; "Katyń" w Jersey City, NJ; "Płomień Wolności - Katyń" w Baltimore, MD. Już w niedługim czasie do tej imponującej listy monumentalnych rzeźb mistrza Pityńskiego dołączy kolejna, będzie to "Patriota" w Stalowej Woli.

Dlaczego właśnie tam? Należy przypomnieć, że jest to jedno z najmłodszych miast w Polsce (prawa miejskie nadane 1 kwietnia 1945), położone w północnej części województwa podkarpackiego, w widłach rzek: Wisły i Sanu. Miasto kojarzone jest z budową Centralnego Okręgu Przemysłowego (COP) w latach 1936-1939. Nazwa miasta pochodzi od słów ówczesnego ministra spraw wojskowych, gen. Tadeusza Kasprzyckiego, który o planie budowy COP-u mówił, że jest to stalowa wola narodu polskiego wybicia się na nowoczesność. 

W czasie II wojny światowej i w pierwszych latach powojennych region Stalowej Woli obficie spłynął krwią polskich patriotów walczących o wolną i niepodległą Polskę. Za działalność konspiracyjną, głównie w Armii Krajowej (AK), miejscowa ludność doświadczyła wielu represji ze strony okupanta hitlerowskiego, jak i późniejszych sowieckich "wyzwolicieli". 

W sierpniu 1944 r. do Stalowej Woli wkroczyły oddziały Armii Czerwonej i prawie natychmiast rozpoczęły się represje ze strony sowieckiego NKWD, wspomaganego przez rodzimy komunistyczny Urząd Bezpieczeństwa, wymierzone w polskie podziemie niepodległościowe. Poza miastem w terenie broniły się polskie wsie przed ludobójczymi atakami krwawych zbirów z Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA). 

Zatem wybór Stalowej Woli na lokalizację dla "Patrioty" - najnowszego dzieła mistrza Andrzeja Pityńskiego - wydaje się zasadne. Pomnik ma stanąć na pięknym placu przed miejscowym Muzeum Regionalnym, aczkolwiek rozważane są jeszcze inne miejsca. 
Andrzej Pityński na przełomie sierpnia i września b. r. przebywał w Polsce, m. in. w Gliwickich Zakładach Urządzeń Technicznych gdzie po 12 godzin dziennie pracował nad wykończeniem w gipsie monumentalnego (12 metrów wysokości) pomnika "Patriota". Był to niezbędny etap wstępny przed rozpoczęcia prac nad odlewem pomnika w brązie. Przewidziany termin odsłonięcia "Patrioty' w Stalowej Woli: sierpień - wrzesień 2011 r.

Wszyscy rodacy, którzy wyrażą chęć finansowego wsparcia daleko już zaawansowanego projektu budowy pomnika "Patriota" w Stalowej Woli, mogą liczyć na wyrazy wdzięczności weteranów z Okręgu 2. SWAP. Lista ofiarodawców będzie ogłaszana na łamach miesięcznika "Weteran" oraz na stronie internetowej SWAP.

Czeki prosimy wystawiać na: "P.A.V.A. of America, District 2." z dopiskiem "Pomnik". Czeki prosimy wysyłać na adres:

P.A.V.A. of America, District 2
17 Irving Place
New York, NY 10003
 

"Patriota" - model rzeźby autorstwa Andrzeja Pityńskiego.
 

Mistrz Andrzej Pityński na rusztowaniu w czasie pracy nad "Patriotą".
 

Z wielkiej bryły gipsu wyłaniają się detale monumentalnej rzeźby. 
 
 

Medal Ignacego Jana Paderewskiego

W 2008 roku mennica państwowa w Warszawie wybiła 1000 sztuk medali, ku czci Ignacego Jana Paderewskiego i  90-lecia Czynu Zbrojnego Polonii Amerykańskiej. Medal został zamówiony przez Stowarzyszenie Weteranów Armii Polskiej  w Ameryce z Nowego  Jorku. Twórcą medalu jest znany polonijny rzeźbiarz Andrzej Pityński - komendant Placówki 123 SWAP w Nowym Jorku, który bezpłatnie wykonał projekt medalu w gipsie. 
Awers medalu przedstawia ekspresyjny portretowy profil mistrza Ignacego Jana Paderewskiego, z zaznaczeniem roku urodzin i śmierci. Rewers medalu przedstawia godło SWAP. Medal o średnicy 4 centymetrów wybity został w jasnym brązie z ciemną patyną. Medal zawieszony jest na wstążce koloru niebieskiego turkusu, nawiązującego do koloru mundurów Armii Błękitnej. Na wstążce są trzy pionowe paski w kolorze zakrzepłej krwi. Medal jest prawdziwym dziełem sztuki, ze względu na nietypową wysoką płaskorzeźbę dwustronnie bitą. 

Medal Paderewskiego jest medalem okolicznościowym SWAP i przeznaczony jest dla żyjących członków SWAP i Korpusu Pomocniczego Pań; dla dzieci i wnuków weteranów,  którzy odeszli już na wieczną wartę, oraz dla osób spoza organizacji, którzy swoją działalnością  szczególnie zasłużyli się dla Polski i Polonii. Medal będzie wręczany wraz z dyplomem wystawianym przez Zarząd Główny SWAP. Koszt medalu wraz z dyplomem dla członków SWAP, Korpusu Pomocniczego i potomków Weteranów, wynosi - $30.00. Cena medalu (bez dyplomu) dla kolekcjonerów - $50.00. Zamówienia można składać w Zarządzie Głównym SWAP pisząc na adres:

P.A.V.A of America
119 East, 15th Street
New York, NY 10003

Czeki wystawiać na: "P.A.V.A of America", z dopiskiem - "Medal Paderewskiego".
 
 

	...	Dla ojczyzny ratowania...  Szkice z dziejów wychodźstwa polskiego  w Ameryce i inne.  To tytuł książki Teofila Lachowicza wydanej z okazji 90. rocznicy czynu zbrojnego wychodźstwa polskiego w Ameryce. Jest to zbiór artykułów historycznych, które autor (wieloletni archiwista SWAP) publikował na łamach prasy polonijnej w USA, Kanadzie, Wielkiej Brytanii oraz w Polsce. (recenzja)
.
Książka w cenie $30.00 jest do kupienia w biurze Zarządu Głównego SWAP w Nowym Jorku, 119 East 15th Street. Cena książki z wysyłką - $35.00. Czeki prosimy wystawiać na: P.A.V.A. of America Foundation, Inc. i wysłać na adres: P.A.V.A. of America c/o Teofil Lachowicz 119 East 15th Street New York, NY 10003

Ratujemy polskie groby w Paryżu.

Powrót do strony głównej